Czym są pionowe systemy asekuracyjne i jak działają?

Pionowe systemy asekuracyjne to urządzenia kotwiczące zamontowane wzdłuż osi pionowej: drabiny, masztu, słupa, ściany fasady lub komina, po których przesuwa się urządzenie samozaciskowe wpięte w szelki bezpieczeństwa pracownika. Zapewniają ciągłą ochronę na całej drodze w górę i w dół, bez przepinania.

W praktyce spotyka się trzy główne grupy rozwiązań: systemy linowe (napięta lina stalowa jako prowadnica dla wózka jezdnego), szynodrabiny (drabina zintegrowana z szyną prowadzącą) oraz sztyce w formie punktu kotwiczącego do wpięcia urządzenia samohamownego. Za urządzenie kotwiczące odpowiada PN-EN 795, a za współpracujące urządzenie przesuwne środki ochrony indywidualnej wg PN-EN 353-1 lub PN-EN 353-2. Pracownik ma wolne ręce do wspinaczki, a system zatrzymuje upadek na krótkim odcinku.

Czym różnią się od poziomych systemów asekuracyjnych?

Kluczowa różnica polega na osi przemieszczania. Poziome systemy asekuracyjne chronią pracownika wzdłuż płaszczyzny dachu. Pionowe systemy chronią go w drodze w górę lub w dół. Rozwiązania te nie są zamienne, są komplementarne.

W praktyce oba systemy się uzupełniają: pionowy prowadzi na dach, poziomy pozwala poruszać się po jego powierzchni.

Kiedy sprawdzają się lepiej niż klasyczne rozwiązania?

Pionowe systemy są właściwym rozwiązaniem tam, gdzie ryzyko upadku występuje w osi pionowej, a droga komunikacyjna ma określony początek i koniec. Samo zakotwienie punktowe przy drabinie nie spełnia wymogu ciągłej ochrony przed upadkiem, dlatego same punkty i słupki asekuracyjne rzadko są wystarczającym zabezpieczeniem ciągu pionowego. Typowe scenariusze:

• Zabezpieczenie drabin technicznych prowadzących na dach hali lub do włazów dachowych

• Praca przy słupach oświetleniowych, masztach antenowych i konstrukcjach kratowych

• Dostęp serwisowy do fasady przy braku podestów stałych

• Wejścia do zbiorników przemysłowych, silosów i chłodni kominowych

Jakie grupy rozwiązań pionowych są dostępne?

Pionowe systemy asekuracyjne dzielą się na trzy główne grupy rozwiązań, różniące się konstrukcją prowadnicy i sposobem współpracy z urządzeniem samohamownym.

Systemy linowe umożliwiają pracownikowi ciągłe zabezpieczenie w drodze w górę i w dół. Przykładem z oferty HIGHTECH jest HIGHLINE 2 o długości do 100 mb, mocowany do szczebli drabin obejmami systemowymi, ze stali nierdzewnej, zgodny z PN-EN 795:2012 typ A i PN-EN 353-1:2014+A1:2017. W skład systemu wchodzi zamek napinająco-amortyzujący, ruchomy wózek jezdny współpracujący z liną nierdzewną kwasoodporną, punkty pośrednie co 10 m i wydłużony punkt końcowy dla bezpiecznego wyjścia na dach.

Szynodrabiny łączą drogę komunikacyjną i infrastrukturę asekuracyjną w jednej konstrukcji: urządzenie samohamowne przesuwa się po sztywnej szynie zintegrowanej z drabiną. Rozwiązanie sprawdza się przy kominach, silosach i wysokich konstrukcjach technicznych. W ofercie HIGHTECH szynodrabiny realizowane są w ramach konstrukcji specjalnych, projektowanych pod konkretną geometrię obiektu.

Sztyce z punktem kotwiczącym stanowią osobną grupę rozwiązań: przy krótszych i średnich drabinach pełnią funkcję samodzielnej asekuracji, przy dłuższych ciągach bywają stosowane jako zakończenie systemu linowego. Przykładem jest HT-LD2 o długości do 30 m, sztyca zgodna z PN-EN 795:2012 typ A, mocowana trzema obejmami systemowymi do drabin stałych zgodnych z EN 131-2 i EN ISO 14122-4. W skład zestawu wchodzi punkt HT1 do wpięcia urządzenia samohamownego (dobieranego osobno pod projekt).

Na co zwrócić uwagę przy projekcie?

Skuteczność systemu zależy od rodzaju podłoża, długości ciągu, częstotliwości użytkowania i liczby użytkowników jednocześnie. System dla dwóch pracowników jednocześnie musi spełniać wymagania CEN/TS 16415:2013. Najczęstsze błędy projektowe:

• Traktowanie punktu kotwiczącego u szczytu drabiny jako pełnego zabezpieczenia wejścia

• Pomijanie oceny nośności podłoża, do którego mocowana jest prowadnica

• Brak wolnej przestrzeni pod stopą drabiny na zatrzymanie upadku

• Rezygnacja z przeglądu okresowego, który zgodnie z EN 365 wykonuje się co najmniej raz na 12 miesięcy

W większości obiektów pionowe systemy uzupełniają poziome, tworząc spójną infrastrukturę ochrony od pierwszego szczebla drabiny do najdalszego punktu strefy pracy. HIGHTECH projektuje, produkuje i montuje pionowe systemy asekuracji pod konkretny obiekt.

FAQ, najczęściej zadawane pytania

Czy pionowy system asekuracyjny można zamontować na istniejącej drabinie?

Tak, w większości przypadków po ocenie stanu i nośności drabiny oraz jej mocowań. Prowadnicę instaluje się w osi drabiny, ze wspornikami pośrednimi. Warunkiem jest zgodność urządzenia kotwiczącego z PN-EN 795 oraz współpraca z urządzeniem samozaciskowym wg PN-EN 353-1 lub PN-EN 353-2.

Czy do wchodzenia po drabinie wystarczy punkt kotwiczący na dachu?

Nie. Punkt u szczytu drabiny chroni pracownika dopiero po dotarciu na dach, nie w trakcie wspinaczki. Ochrona musi być ciągła na całej drodze pionowej, dlatego stosuje się prowadnice pionowe z urządzeniem samozaciskowym wpiętym w szelki.

Jak często przegląda się pionowy system asekuracyjny?

Zgodnie z EN 365 przegląd okresowy wykonuje się co najmniej raz na 12 miesięcy. Przy wysokiej ekspozycji na warunki atmosferyczne lub intensywnym użytkowaniu częstotliwość może być większa. Przed każdym użyciem sprawdza się dodatkowo stan środków ochrony indywidualnej.